Buurtaalcongres 2025: Grensoverschrijdend onderwijs met toekomstperspectief
Symposium “Onderwijs voor de Euregio van de toekomst” – 20 mei 2025, Sittard
Symposium “Onderwijs voor de Euregio van de toekomst” – 20 mei 2025, Sittard
Een zonnige dag in mei in Heerlen vormde het ideale decor voor het Buurtaalcongres van dit jaar, dat in het teken stond van het motto „Onderwijs voor de Euregio van de toekomst“. De uitnodiging werd beantwoord door docenten, onderwijsactoren, projectverantwoordelijken en studenten uit België, Duitsland en Nederland – verenigd door een gemeenschappelijk doel: het bevorderen van meertaligheid, interculturele competentie en grensoverschrijdende uitwisseling in de Euregio Maas-Rijn.
Al bij de opening werd duidelijk waar het die dag om zou gaan: perspectieven. Dat bleek al uit de welkomstwoord van Nus Waleson, directeur van Fontys Educatie Regio Limburg. Met een scherpzinnige analyse van wereldwijde uitdagingen – van intolerantie tot polarisatie – legde hij de link naar het onderwijslandschap van de Euregio. Juist in tijden van toenemende maatschappelijke spanningen is het essentieel om projecten te stimuleren die de dialoog tussen mensen van verschillende afkomst mogelijk maken, zoals het Erasmus+-project Teach³, dat aankomende leerkrachten eerste grensoverschrijdende praktijkervaringen biedt op scholen in de regio en zo bruggen slaat tussen de onderwijssystemen. Begrip, contact en kennisuitwisseling – dat zijn de werkelijke fundamenten van toekomstbestendig onderwijs.
Paul Hölsgens herinnerde het publiek aan het unieke karakter van de Euregio als onderwijsruimte – een regio die niet alleen geografisch op het kruispunt van drie landen ligt, maar ook een smeltkroes is van talen, culturen en onderwijssystemen. Hölsgens pleitte ervoor om juist deze diversiteit als een kracht te zien – als een kans voor jongeren om zich over de nationale grenzen heen te oriënteren en te ontplooien.
Daarna gaf Tom Kuypers van de Zuyd Hogeschool een boeiende inhoudelijke impuls, waarbij hij het publiek confronteerde met zijn presentatie van de Global Mind Monitor – een digitaal instrument voor zelfreflectie over interculturele gevoeligheid en wereldburgerschap. Kuypers wist de toehoorders op charmante maar vastberaden wijze op hun eigen blinde vlekken te wijzen. Met kleine, provocerende voorbeelden maakte hij duidelijk hoe snel we zelf in stereotiepe denkpatronen vervallen. De combinatie van wetenschappelijke onderbouwing en een gezonde dosis zelfspot maakte deze bijdrage tot een van de meest tot nadenken stemmende momenten van de dag.
Een van de hoogtepunten van de ochtend was de presentatie van twee voorbeelden van beste praktijken. Met merkbaar enthousiasme en talrijke foto’s op zak stelde Oliver Vogt de „Euregionale literatuurprijs voor scholieren“ voor – een initiatief dat scholieren uit verschillende landen via gezamenlijke lectuur met elkaar in contact brengt. Leesbevordering, taalvaardigheid en interculturele dialoog gaan hier hand in hand en bewijzen dat literatuur niet alleen een venster op de wereld kan zijn, maar ook een brug tussen regio’s.
Ook inspirerend was de bijdrage van Eddy Thonon, die het Taaldorp in Heerlen presenteerde – een taaldorp in het SCHUNCK-cultuurcentrum, waar scholieren alledaagse situaties in de buurtaal oefenen: bij de bakker, in het hotel of in het ziekenhuis. Op een speelse, praktijkgerichte manier en met een knipoog wordt taal hier tot leven gebracht – een concept dat niet alleen bij de jongeren, maar ook bij het publiek op veel enthousiasme kon rekenen.
’s Middags bood het congresprogramma een breed scala aan workshops, georganiseerd door deskundigen van de hogescholen en universiteiten Fontys, RWTH, HECh en AHS. Daarbij kwamen twee aandachtspunten naar voren: enerzijds het gebruik van kunstmatige intelligentie in het onderwijs. Ten tweede de vergelijkende analyse van de opleidingsstelsels in België, Duitsland en Nederland: waar zijn de overeenkomsten, waar de verschillen, en wat kunnen we van elkaar leren?
Naast de inhoudelijke impulsen was het vooral de sfeer die deze dag zo bijzonder maakte. Of het nu ging om levendige discussies in de workshops of tijdens de afsluitende borrel – overal was te merken: hier ontstaat iets gezamenlijks. Geen toeval, maar het resultaat van jarenlange samenwerking, wederzijdse waardering en een oprechte interesse in de taal en cultuur van de buren.
De afsluiting van het Buurtaalcongres verliep net zo hartelijk als de dag was begonnen. Er werd gelachen, nagedacht en – typisch voor de Euregio – in drie talen afscheid genomen. Wie die dag in Sittard aanwezig was, ging naar huis met nieuwe impulsen, frisse ideeën en misschien ook met het vaste voornemen om de eigen schoolomgeving een stukje „euregionaler“ te maken.
Want één ding is vandaag eens te meer gebleken: de toekomst van het onderwijs in de Euregio ligt niet in het naast elkaar bestaan, maar in het samenwerken.
This post is also available in: